Przejdź do treści
Aktualności

Konstytucja Biznesu - Przedsiębiorcom będzie łatwiej?

Autor: Mec. Magdalena Goszczyńska

Czy zmieni się otoczenie prawne prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce? Jakie zmiany czekają przedsiębiorców w związku z nowymi regulacjami?

I wszystko już jasne. W dniu 26 stycznia 2018 r. uchwalone zostały przez Sejm wszystkie ustawy wchodzące w skład tzw. Konstytucji Biznesu. Najważniejszą ustawą z pakietu Konstytucji Biznesu jest Prawo przedsiębiorców. Zastąpi ona ustawę o swobodzie działalności gospodarczej z 2004 r. Ilość przepisów oraz bariery biurokratyczne znacznie utrudniają przedsiębiorcom  prowadzenie biznesu. Rolą Konstytucja Biznesu  ma być to, aby przedsiębiorcy mieli w państwie partnera.  Zgodnie z zapowiedziami rządu Konstytucja Biznesu ma uwolnić polską przedsiębiorczość i być fundamentem dla wszystkich innych proprzedsiębiorczych aktywności rządu. Większość przepisów Konstytucji Biznesu  wchodzi w życie  z dniem 1 marca 2018 r.

Nowe zasady w Prawie dla przedsiębiorców. Prawo przedsiębiorców wprowadza zasady usprawniające relacje na linii przedsiębiorca - władza publiczna. Podstawowe z nich to: zasada wolności działalności gospodarczej; zasada co nie jest prawem zabronione, jest dozwolone; zasada przyjaznej interpretacji, czyli rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść przedsiębiorcy;  zasada odpowiedzialności urzędników za naruszenie prawa i zasada udzielania informacji. Zgodnie z art. 10 ust.1 ustawy organ kieruje się w swoich działaniach zasadą zaufania do przedsiębiorcy, zakładając, że działa on zgodnie z prawem, uczciwie oraz z poszanowaniem dobrych obyczajów (zasada domniemania uczciwości przedsiębiorcy). Wszelkie odstępstwa od powyższego wymagają udowodnienia, a założenie jest takie, aby władza publiczna przedsiębiorcom ufała. Ustanowiony został katalog praw i obowiązków przedsiębiorców oraz zasad dla urzędów. Ważne jest ograniczenie urzędów w zakresie nieuzasadnionych obciążeń,  np. organ nie będzie mógł żądać ani uzależniać swojego rozstrzygnięcia od przedłożenia dokumentów w formie oryginału, poświadczonej kopii lub poświadczonego tłumaczenia, chyba że obowiązek taki wynikał będzie z przepisów prawa.

Ulga na start. Art. 18 ust.1 Prawa przedsiębiorców to najbardziej medialny przepis, który ma na celu zachęcić do podjęcia decyzji o własnym biznesie. Przedsiębiorca będący osobą fizyczną, który podejmuje działalność gospodarczą po raz pierwszy albo podejmuje ją ponownie po upływie co najmniej 60 miesięcy od dnia jej ostatniego zawieszenia lub zakończenia i nie wykonuje jej na rzecz byłego pracodawcy, nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez okres 6 miesięcy od dnia podjęcia działalności gospodarczej. Oznacza to, że przez pierwsze 6 miesięcy przedsiębiorca opłacać będzie jedynie składkę zdrowotną. Następne 2 lata będzie mógł opłacać składki na  preferencyjnych warunkach. Co istotne, ulga na start jest uprawnieniem, z którego nie trzeba korzystać.  Nie może bowiem ujść uwadze to, że zwolnienie ze składek ZUS  bez prawa do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego i wypadkowego pozbawia przedsiębiorcę ważnej ochrony w tym okresie.

Działalność nieewidencjonowana. Konstytucja biznesu wprowadza innowacyjne rozstrzygnięcie do polskiego systemu prawnego. Zwalnia z określonych formalności związanych z rejestracją własnej firmy i  obowiązku płacenia składek ZUS. Dzięki tej instytucji ma dojść do ograniczenia szarej strefy, ale nie można pominąć ryzyka,  że dojdzie do ukrywania rzeczywistych dochodów. W art. 5 ust.1 Prawa przedsiębiorców działalność nieewidencjonowana to działalność wykonywana przez osobę fizyczną, której  przychód należny nie przekracza w żadnym miesiącu 50% kwoty minimalnego wynagrodzenia i która w okresie ostatnich 5 lat nie wykonywała działalności gospodarczej. Przychód (nie dochód) aktualnie nie może przekroczyć 1050 zł brutto miesięcznie. Czy prowadzenie działalności nieewidencjonowanej jest możliwe w każdym przypadku? Po pierwsze, działalność taką może prowadzić wyłącznie osoba fizyczna. Jeżeli kilka osób chce prowadzić działalność wspólnie w formie spółki cywilnej czy innej -  nie będzie to możliwe. Po drugie, wyłączenie słusznie obejmuje  działalność  co do której niezbędna jest koncesja, zezwolenie lub wpis do działalności regulowanej. Przedsiębiorca prowadzący taką działalność może wystawiać faktury VAT i zobowiązany jest prowadzić uproszczoną ewidencję sprzedaży za dany dzień.

 

Zawieszenie działalności gospodarczej. Na mocy Konstytucji Biznesu dopuszczalne stało się zawieszenie działalności w przypadku zatrudniania pracownika przebywającego na urlopie macierzyńskim lub wychowawczym. Ponadto, przedsiębiorca wpisany do CEIDG może zawiesić działalność na czas nieokreślony albo określony,  nie krótszy niż 30 dni (przedsiębiorca wpisany do KRS bez zmian na okres od 30 dni do 24 miesięcy).

Zmiany w kontroli przedsiębiorców. Przepisy z Prawa przedsiębiorców mają na celu ochronę przedsiębiorców przed uciążliwością kontroli.  Ustawa wprowadza dużo wyjątków od zasad. Warto jednak podkreślić, że kontrolę będzie można przeprowadzić wyłącznie po analizie prawdopodobieństwa naruszenia prawa przez przedsiębiorcę. Ponadto, wprowadzono zakaz przeprowadzania ponownej kontroli przez ten sam organ w tożsamym  zakresie podlegającym wcześniejszej kontroli.

Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorstw. Konstytucja Biznesu powołuje rzecznika, aby stał on na straży przedsiębiorców m.in. dbając o prawidłowe wdrożenie zasad Konstytucji Biznesu oraz czynnie uczestniczył w opiniowaniu projektów prawnych. Rzecznik będzie mógł żądać wyjaśnień, ale ostatecznie przyjęto, że nie  może on wstrzymać kontroli prowadzonej u przedsiębiorcy.  Instytucja rzecznika  z powodzeniem funkcjonuje w  Stanach Zjednoczonych oraz w Australii. Powoływany będzie przez premiera na wniosek ministra do spraw gospodarki na 6 – letnią kadencję, rzecznik nie może należeć do partii politycznej i może pełnić swój urząd tylko przez 1 kadencję.

Objaśnienia prawne dla przedsiębiorców. Dzięki Konstytucji Biznesu skomplikowane przepisy prawne na wniosek przedsiębiorców będą objaśniane przez organy administracji centralnej i obwieszczane w BIP. Objaśnienia te będą wiązały aparat państwowy  w relacji z przedsiębiorcą i  przedsiębiorca, który zastosuje się do takich objaśnień nie będzie mógł zostać obciążony karami. Nie ulega wątpliwości, że najważniejsze dla przedsiębiorców będzie jednak tworzenie jasnych i stabilnych przepisów.

Załatwianie spraw na miarę XXI w. Konstytucja Biznesu znowelizowała  kodeks postępowania administracyjnego.  Sprawę w urzędzie będzie można załatwić również przez telefon czy email, a nie tylko w formie pisemnej lub przez ePUAP. Pytanie, kiedy  nowe sposoby komunikacji przyjmą się w polskich urzędach.

Łatwiejsze dochodzenie roszczeń. Konstytucja Biznesu znowelizowała także kodeks postępowania cywilnego. Nierzetelnego kontrahenta należy pozwać na adres z CEIDG, a nie na adres zamieszkania. Adres zamieszkania nie wynikał z CEIDG i  obowiązek jego wskazywania często utrudniał szybkie  dochodzenie roszczeń.

Prokura dla każdego. Wraz z wejściem w życie Konstytucji Biznesu każdy  przedsiębiorca będzie mógł ustanowić prokurenta. Do tej pory prokurenta mogli ustanawiać tylko przedsiębiorcy wpisani do KRS, aktualnie także wpisani do CEIDG. Będzie też możliwe udostępnianie on-line w CEIDG informacji o ustanowionych  pełnomocnikach.

Likwidacja REGONU. To numer NIP ma być głównym identyfikatorem osób prowadzących działalność gospodarczą. Ustawa znosi obowiązek posługiwania się przez przedsiębiorców numerem REGON.  Będzie on stopniowo znikać z urzędowych formularzy.

Zdaniem autora. Świadomość  konieczności zmian jest oczywista. Pojawia się  jednak wiele pytań związanych z zastosowaniem nowych aktów prawnych oraz tym jakie szczegółowe i konkretne rozstrzygnięcia prawne będą podejmowane w przyszłości. Nadawanie ustawom charakteru nadrzędnego „konstytucyjnego” z punktu widzenia zasad prawoznawstwa może nie być zrozumiałe.  Wiele  zapisów z  Konstytucji Biznesu  wynika zaś z innych aktów prawnych. Natomiast, dla przedsiębiorców  przypomnienie  pewnych regulacji w Prawie przedsiębiorców może być korzystne. Chociażby zasada przyjaznej interpretacji przepisów, która do tej pory była  wyprowadzana z art. 2 Konstytucji, ale jej stosowanie nie było oczywiste dla organów  i  interpretacja przepisów bywała dalece dowolna. O znaczeniu Konstytucji Biznesu decydować będą praktyka i mentalność urzędników. Należy jednak wyrazić nadzieję, że Konstytucja biznesu wzmocni pozycję przedsiębiorców i będzie impulsem do dalszych pozytywnych zmian.

Magdalena Goszczyńska

Adwokat, specjalizujący się w obsłudze prawnej przedsiębiorców i klientów indywidualnych.

Najnowsze wydanie