Zarządzanie firmą w niepewnych czasach

Z dr. Jackiem Goliszewskim - prezesem Business Centre Club, rozmawiał redaktor naczelny Busines Magazine, Robert Gołaszewski.

Robert Gołaszewski: Business Centre Club działa już 35 lat. Jak zmieniała się rola organizacji przedsiębiorców od początku lat 90., kiedy polski biznes dopiero się rodził, po dzisiejszą rzeczywistość pełną globalnej konkurencji i cyfrowych wyzwań?

Dr Jacek Goliszewski: Misja i cele BCC pozostały przez te wszystkie lata niezamienne. Są to: integracja polskich przedsiębiorców, wsparcie ich w zarządzaniu swoimi firmami, kształtowanie przyjaznego otoczenia gospodarczego oraz tworzenie więzi klubowej. Zmieniły się jednak warunki i metody naszych działań. Bo już nie tylko otoczenie firm, ale i cały świat się zmienia. Specjaliści mówią o świecie VUCA i BANI, czy też czarnych łabędzi, parafrazując tytuł książki Nassima Taleba. Jest to świat kruchy, niepewny zmienny, nielinerany, w którym zawodzą dotychczasowe metody oceny rzeczywistości i prognozowania przyszłości. To wszystko utrudnia przedsiębiorcom działania i planowanie rozwoju firm.

Pod tym kątem przedsiębiorcy potrzebują większego wsparcia w zarządzaniu, dlatego organizujemy dla nich różnego rodzaju szkolenia i seminaria. Naszym flagowym wydarzeniem jest konferencja „BCC for the Future – Liderzy Jutra”, organizowana z myślą o tych, którzy chcą rozwijać nowoczesne przywództwo, odkrywać innowacyjne strategie zarządzania i podnosić swoją efektywność – zarówno biznesową, jak i osobistą.

Niezmienne pozostają nasze wysiłki na rzecz kształtowania dobrego i przyjaznego otoczenia gospodarczego dla przedsiębiorców. Nasi członkowie i eksperci tworzą kilkanaście komisji branżowych i biorą udział w komisjach sejmowych i senackich, jesteśmy również aktywnym członkiem RDS.

Cały czas pogłębiamy więź klubowa dla integracji, relacji czy wspólnych projektów biznesowych naszych członków. Wdrożyliśmy portal członkowski, organizujemy biznes miksery, spotkania networkingowe.

Wśród członków BCC są liderzy z różnych branż i pokoleń. Jakie najważniejsze wyzwania stają przed nimi w codziennym zarządzaniu i podejmowaniu decyzji?

Głównym wyzwaniem jest dynamiczna niepewność i niestabilność otoczenia. Zawiązana jest ona ze wspomnianym światem VUCA i BANI, ale także z warunkami makrogospodarczymi w kraju m.in. najwyższymi w Europie cenami energii, przeregulowaniem gospodarki, niekonkurencyjnym i złożonym systemem podatkowym, czy luką ilościową i jakościową na rynku pracy. To wszystko stawia nowe wyzwania przed menedżerami i liderami.

Przede wszystkim wymagana jest zdolność rozpoznawania i antycypacji zmian, trendów, zagrożeń, ale i szans jakie pojawiają się w otoczeniu zewnętrznym i wewnętrznym przedsiębiorstwa. Z tym związana jest właściwa ocena skutków tych zdarzeń dla firmy i dalej podjęcie decyzji o dalszych działaniach: zmieniamy się czy zachowujemy obecny stan. To bardzo ważne decyzje, ponieważ w dłuższym okresie czasu mogą mieć fundamentalne znaczenie dla sukcesu przedsiębiorstwa i nierzadko decydować wręcz o jego dalszym funkcjonowaniu.

Dalej ważna jest umiejętność zarządzania zmianą oraz odpowiednie przygotowanie i wdrożenie projektów. Przedsiębiorstwa z reguły mają dobrze sformułowane strategie. Głównym natomiast problemem jest ich przełożenie na plany i działania operacyjne, jak również konieczność antycypacji i reagowania na odchylenia od celu i zmiany w otoczeniu. Potrzebne są więc właściwe narzędzia i instrumenty zarządzania, a przede wszystkim funkcjonalny system wsparcia decyzyjnego kierownictwa pod kątem założonych celów, jakim jest controlling. Również Zrównoważona Karta Dokonań jest bardzo dobrym instrumentem do przełożenia strategii na działania operacyjne, jak również dla pomiaru rezultatów naszych działań (performance management).

Ponadto lider powinien postawić na wdrażanie efektywnych systemów odchudzonego i elastycznego zarządzania („felxible, lean managmenet”), a przede wszystkim odchodzić od mikrozarządzania. Polscy menadżerowie zdecydowanie za dużo ingerują w niższe szczeble zarządzania czy wręcz zajmują się podstawowymi działaniami firm.

W świecie dynamicznych zmian i niepewności coraz częściej mówi się o nowych modelach przywództwa. Jak według pana powinien wyglądać dziś skuteczny i nowoczesny lider biznesu?

W świecie rosnącej złożoności i nieprzewidywalności skuteczny lider nie może już opierać się wyłącznie na klasycznych kompetencjach zarządczych. Dziś kluczowe staje się łączenie dwóch wymiarów: własnej skuteczności oraz zdolności do prowadzenia organizacji w zmiennym, niepewnym otoczeniu.

W Business Centre Club opracowaliśmy podejście, które zakłada, że fundamentem dobrego przywództwa jest efektywność osobista lidera (Model Skutecznego Lidera MSL) – umiejętność zarządzania emocjami, koncentracją, odpornością psychiczną czy unikanie błędów poznawczych. Dopiero na tej bazie można budować trwałą skuteczność, efektywność biznesową. W praktyce oznacza to korzystanie z narzędzi wywodzących się m.in. z psychologii poznawczej, kogniwistyki czy badań nad funkcjonowaniem ludzkiego mózgu, które pomagają liderom lepiej podejmować decyzje i funkcjonować pod presją.

Równolegle niezbędne są kompetencje strategiczne i zarządcze – rozumienie nowych modeli biznesowych, szczególnie tych opartych na nowych technologiach, pracy z zespołami w środowisku niepewności czy umiejętność szybkiego, wyprzedzającego adaptowania organizacji do zmian technologicznych i rynkowych.

Coraz większego znaczenia nabiera także styl przywództwa oparty na odpowiedzialności za ludzi i rozwój zespołów. Lider nie jest już wyłącznie osobą wydającą polecenia, ale kimś, kto tworzy warunki do rozwoju, buduje kulturę współpracy i wzmacnia poczucie sensu pracy w organizacji. Opiera się na wartościach. To właśnie takie podejście staramy się rozwijać m.in. w ramach dedykowanych usług BCC skierowanych do najwyższej kadry zarządzającej i właścicieli firm.

Jednym z najważniejszych wydarzeń środowiska przedsiębiorców jest Wielka Gala Liderów Polskiego Biznesu, organizowana przez BCC. Jaką rolę pełni Gala w budowaniu kultury przedsiębiorczości i promowaniu dobrych praktyk w polskim biznesie?

Celem konkursu Lider Polskiego Biznesu jest wyróżnianie i nagradzanie firm osiągających najlepsze wyniki ekonomiczne oraz wykazujących się ponadprzeciętnym zaangażowaniem w rozwój gospodarczy kraju. Istotnymi kryteriami wyboru laureatów są także etyka prowadzenia biznesu oraz działalność w obszarze społecznej odpowiedzialności biznesu. Od lat promujemy przedsiębiorstwa, które nie tylko odnoszą sukces rynkowy, ale również wyznaczają standardy odpowiedzialnego i uczciwego biznesu, budując silną i nowoczesną gospodarkę opartą na wartościach.

W tym roku Złotymi Statuetkami Lidera Polskiego Biznesu nagrodzono 10 firm. Kolejne 8 firm otrzymało Platynowe Statuetki (wręczane po raz trzeci w historii), a odpowiednio 15 – Diamenty do Złotej i kolejne 14 - Diamenty do Platynowej Statuetki. Poprzez różne kategorie nagród chcemy wyróżniać i promować firmy, które nie tylko osiągają sukces, ale potrafią utrzymać dobre wyniki także w dłuższym okresie czasu.

Nagrody wręczane podczas Wielkiej Gali BCC są swoistą wizytówką dla partnerów otoczenia, dostawców, odbiorców czy instytucji finansujących — sygnałem, że właśnie z tymi firmami warto współpracować i prowadzić biznesy.

Gdy spojrzy pan kilka lat w przyszłość – jaka powinna być rola Business Centre Club w kształtowaniu nowego pokolenia liderów polskiej gospodarki?

Kiedy spojrzymy kilka lat w przyszłość, jestem przekonany, że podstawowa rola organizacji takich jak Business Centre Club pozostanie niezmienna. Od momentu powstania BCC – kiedy mój brat zakładał tę organizację – jej misją było reprezentowanie interesów przedsiębiorców oraz aktywnie kształtowanie i obrona dobrych warunków prowadzenia biznesu w Polsce. Ten fundament pozostaje aktualny również dziś.

Jednocześnie uważam, że nowe pokolenie liderów gospodarczych powinno odgrywać rolę szerszą niż tylko skuteczne zarządzanie własnymi firmami. Przedsiębiorcy powinni coraz częściej włączać się w życie publiczne – jako eksperci, partnerzy dialogu społecznego, a także współtwórcy rozwiązań dla gospodarki. Wielokrotnie udowodnili, że potrafią rozwijać firmy i odnosić sukcesy nawet w trudnych warunkach. Naturalnym kolejnym krokiem jest więc aktywne uczestnictwo w ich kształtowaniu.

Business Centre Club od lat pełni właśnie taką funkcję. Działamy poprzez sieć ponad stu ekspertów oraz kilkanaście komisji branżowych. Uczestniczymy w pracach komisji sejmowych i senackich, opiniujemy projekty ustaw, przygotowujemy własne raporty i rekomendacje. Jako jedyna organizacja przedsiębiorców w Polsce powołaliśmy także Gospodarczy Gabinet Cieni, który regularnie analizuje i ocenia proponowane regulacje z perspektywy gospodarki.

Wierzę, że przyszłość polskiej gospodarki będzie zależała nie tylko od dobrych menedżerów, ale także od liderów i wizjonerów, którzy potrafią łączyć doświadczenie biznesowe z odpowiedzialnością za rozwój państwa i jego instytucji.